राजनीति शुद्धीकरणको साहस : राष्ट्र रूपान्तरणको अनिवार्य यात्रा - डा. बि. पी. खनाल

कुनै पनि राष्ट्रको भविष्य राजनीतिसँग गहिरो रूपमा गाँसिएको हुन्छ। राजनीति जनताको आशा, सपना र सम्भावनाको प्रतिनिधि हुनुपर्छ। तर दुःखद यथार्थ के छ भने आजको “तथाकथित राजनीति” जनसेवाभन्दा बढी स्वार्थ, शक्ति र छलकपटको पर्यायजस्तो देखिन थालेको छ। यस्तो अवस्थामा एउटा स्पष्ट आवाज उठ्छ— हामीले राजनीतिको प्रवृत्तिमा सरसफाई गर्न, सबै किसिमको भ्रष्टाचार हटाउन र नेताहरूको अनुहारबाट मुखुण्डो मिल्काउन हिम्मत गर्नुपर्छ, ताकि हामी पक्का रूपमा यो राष्ट्रलाई परिवर्तन गर्न सक्छौं।

राजनीतिमा सरसफाई भन्नाले केवल व्यक्ति परिवर्तन होइन, प्रवृत्ति परिवर्तन हो। वर्षौंदेखि जरा गाडेका गलत संस्कार, अपारदर्शिता, नातावाद, पक्षपात र दण्डहीनताको अन्त्य नगरी राजनीतिक सुधार सम्भव हुँदैन। जबसम्म राजनीति सेवा होइन, व्यवसायको रूपमा हेरिन्छ, तबसम्म जनताको भरोसा फर्किन सक्दैन। सरसफाईको पहिलो कदम भनेको सत्य स्वीकार गर्ने साहस हो—हामी जहाँ छौं, त्यो अवस्था गलत छ भन्ने स्वीकारोक्ति।

भ्रष्टाचार राष्ट्रको मेरुदण्ड भाँच्ने सबैभन्दा खतरनाक रोग हो। यसले विकासलाई ढिल्याउँछ, असमानता बढाउँछ र नागरिकको आत्मसम्मानमाथि चोट पुर्‍याउँछ। भ्रष्टाचार केवल घुसमा सीमित छैन; नीति निर्माणमा हुने मिलेमतो, ठेक्कापट्टामा हुने चलखेल, योग्यता होइन पहुँचलाई प्राथमिकता दिने संस्कृति पनि यसको हिस्सा हुन्। यदि हामीले सबै किसिमका भ्रष्टाचारलाई जरा–जरा देखि उखेल्ने अठोट गरेनौँ भने राष्ट्र रूपान्तरण केवल नारा मै सीमित हुनेछ।

नेताहरूको मुखुण्डो खोल्नु भनेको व्यक्तिमाथि आक्रमण होइन, सत्यको उजागर हो। चुनावी भाषणमा एक थरी, सत्तामा पुगेपछि अर्कै व्यवहार देखाउने प्रवृत्ति लोकतन्त्रकै अपमान हो। जनताले अब चिल्ला भाषण होइन, इमानदार कर्म खोजिरहेका छन्। मुखुण्डो खोल्ने साहस भनेको प्रश्न सोध्ने, जवाफ माग्ने र जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्ने नागरिक चेतनाको अभिव्यक्ति हो।

यो साहस केवल नेताबाट होइन, नागरिकबाट सुरु हुनुपर्छ। चुपचाप सहनु पनि गलत प्रवृत्तिलाई मलजल गर्नु हो। सचेत नागरिक, जिम्मेवार सञ्चारमाध्यम, निष्पक्ष न्यायपालिका र बलियो नागरिक समाज मिलेर मात्र राजनीतिक शुद्धीकरण सम्भव हुन्छ। लोकतन्त्रमा मतदान अधिकार जति महत्वपूर्ण छ, त्यति नै महत्वपूर्ण छ निरन्तर निगरानी र आलोचनात्मक सहभागिता।

राष्ट्र परिवर्तन कुनै जादु होइन, न त एक दिनको काम। तर यदि हामीले डर, निराशा र उदासीनतालाई त्यागेर सत्यको पक्षमा उभिने हिम्मत गर्‍यौँ भने परिवर्तन अवश्य सम्भव छ। राजनीति सुधारिएपछि शासन सुधारिन्छ, शासन सुधारिएपछि समाज सुधारिन्छ, र समाज सुधारिएपछि राष्ट्र सही दिशातर्फ अघि बढ्छ।

अब समय आएको छ—तथाकथित राजनीतिलाई होइन, सार्थक राजनीतिलाई रोज्ने। मुखुण्डो होइन, अनुहार हेर्ने। भाषण होइन, कर्म मापन गर्ने। यही साहसले मात्र हामीलाई पक्का रूपमा राष्ट्र रूपान्तरणतर्फ लैजान सक्छ।